Jeolojik-Jeoteknik Çalışmalar
Jeotermal Çalışmalar
Ücret Karşılığında Dışarıya Yapılan İşler
Jeofizik Araştırmaları
EİE İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen jeofizik araştırmaları; mühendislik jeofiziğiyle ilgili arazi, laboratuvar ve büro çalışmalarını kapsamaktadır. İdarenin diğer birimleriyle sağlanan koordinasyona göre yürütülen bu çalışmalarla tesis yerlerinin jeolojik yapısı, jeolojik formasyonların kalınlık ve uzanımları, kayaçların jeoteknik özellikleri, heyelan araştırmaları, alüvyon kalınlığı, dolgu malzemesinin özellikleri, kaya tabakalarının sağlamlığı, büyük hafriyatlar için kazı ve sökülebilirlik özellikleri, temel etütleri gibi incelemeler yapılmaktadır.
İdaremiz jeofizik çalışmalarında sismik kırılma, elektrik yöntemler ( Düşey Elektrik Sondaj ) kuyu içi jeofiziği ( Crosshole, Up-Hole, Down-Hole ) gibi temel yöntemler uygulanmaktadır.
Kurumumuz jeofizik laboratuvarında jeofizik araştırma ve etütlerde kullanılan alet ve çeşitli techizatın bakım ve onarımı yanısıra, karot numuneleri üzerinde ultrasonik deneyler yapılarak mühendislik parametreleri ( yoğunluk, boyuna ve enine dalga hızları, elastisite, Bulk ve Shear modülleri ve Poisson oranı ) elde edilmektedir.
Sondajlı Araştırmalar
İdaremiz ve diğer kamu kurum/kuruluşları ile özel sektör kuruluşlarınca verilen jeolojik, jeoteknik, jeofizik ve maden arama amaçlı sondaj çalışmaları ile malzeme araştırmalarından oluşmaktadır.
EİE İDARESİNİN 2007 YILI SONU İTİBARİYLE AÇMIŞ OLDUĞU SONDAJ KAMPLARI
a ) EİE İdaresi tarafından çalışılan 182 proje için 129 adet jeolojik ve jeoteknik araştırma kampı
b ) Ücret karşılığı çalışmış olduğu 127 proje için 69 adet araştırma kampı
TOPLAM 309 proje için 198 adet araştırma kampı
açılmıştır.
İdaremiz, kuruluşundan 2007 yılı sonuna kadar gerek kendi projeleri gerekse ücret karşılığı yapmış olduğu işler için açmış olduğu toplam 198 adet jeolojik ve jeoteknik araştırma kampı aracılığı ile temel araştırmalarına yönelik 872.655 m karotlu sondaj, 31.350 m galeri ve 110.978 m enjeksiyon yapmıştır.
"Türkiye Maden ve Jeotermal Kaynak Rezervlerinin Geliştirilmesi ve Yeni Sahalar Bulunması Projesi" kapsamında TKİ-EİE arasında yapılan kömür sondaj çalışması Protokolleri çerçevesinde 2007 yılı sonuna kadar toplam 30.226 metre, karotlu sondaj açımı gerçekleştirilmiştir.
Bu kapsamda Muğla-Yatağan ve Adana-Tufanbeyli sondaj kamplarında çalışmalar bitmiş olup, Muğla-Milas ve Çanakkale-Çan sondaj kamplarında çalışmalar devam etmektedir.
Sondajlarda Yapılan Başlıca Deneyler:
- Basınçlı Su Deneyleri(Lugeon Deneyi)
- Basınçsız Su Deneyleri (Permeablite Deneyleri)
- Sabit Seviyeli
- Düşen Seviyeli
- Dinamik Sondalama Deneyi
- Kuyu İçi Yanal Yükleme Deneyi
- Pressiyometre Deneyi
Malzeme Araştırmaları
Malzeme etütleri;baraj ve HES projeleri ile regülatör-nehir tipi HES projelerinde kullanılan geçirimsiz, geçirimli ve kaya malzeme sahalarının "ekonomik sınırlar içinde" bulunmasına yönelik büro, arazi ve labaratuvar çalışmalarınından oluşur.
A - GEÇİRİMSİZ MALZEME ETÜDÜ
Barajların kil çekirdek zonlarında kullanılan geçirimsiz malzemenin etüdü; büroda yapılan hazırlık çalışmalarından sonra, arazide tesbit edilen, uygun olması muhtemel sahalarda araştırma çukurları açtırılarak gözlemsel olarak yapılan değerlendirmeden sonra, bu çukurlardan usulüne uygun olarak alınan numunelerde gerekli laboratuvar deneylerinin yapılması/yaptırılması şeklinde yürütülür.
Geçirimsiz malzeme numuneleri üzerinde başlıca aşağıdaki laboratuvar deneyleri yapılmaktadır.
-
Birim hacim ağırlık,
-
Özgül ağırlık,
-
Tane boyu dağılımı(elek ve hidrometri analizi),
-
Atterberg limitleri(likit limit, plastik limit, plastisite indisi),
-
Kompaksiyon deneyi(proctor),
-
Maks. Kuru yoğunluk,
-
Optimum su muhtevası ,
-
-
Permeabilite deneyi,
-
Makaslama testi,
-
Kohezyon,
-
İçsel sürtünme açısı,
-
-
Organik madde içeriği tespiti,*
B - GEÇİRİMLİ MALZEME ETÜDÜ
Barajların filtre zonları ile beton agregası olarak kullanılan geçirimsiz malzemenin etüdü; büroda yapılan hazırlık çalışmalarından sonra, arazide tesbit edilen uygun olması muhtemel sahalarda araştırma çukurları açtırılarak gözlemsel olarak yapılan değerlendirmeden sonra, bu çukurlardan usulüne uygun olarak alınan numunelerde gerekli laboratuvar deneylerinin yapılmasıyla yürütülür.
Geçirimsiz malzeme numuneleri üzerinde başlıca, aşağıdaki laboratuvar deneyleri yapılmaktadır.
-
Birim hacim ağırlık(kum-çakıl),
-
Özgül ağırlık(kum-çakıl),
-
Su emme yüzdesi(kum-çakıl),
-
Tane boyu dağılımı(elek analizi),
-
200 nolu elekten geçen miktar yüzdesi(kum-çakıl),
-
Kil topakları miktarı yüzdesi(kum-çakıl),*
-
Organik madde içeriği tespiti,*
-
Sodyum Sülfat(Na2SO4) don kaybı yüzdesi,*
-
Los Angelos aşınma kaybı yüzdesi,*
-
100 devir
-
500 devir
-
-
Alkali agrega reaktivitesi deneyleri,*
-
Alkali azalması
-
Çözünen silika.
-
C - KAYA MALZEME ETÜDÜ
Kaya dolgu barajların gövde dolgusunda, toprak dolgu barajların rip-rap örtülerinde ve baraj ile regülatörlerin beton yapılarında yapay beton agregası olarak(doğal beton agregasının yeterli olmadığı veya uygun olmadığı durumlarda) kullanılan kaya malzemenin etüdü; büroda yapılan hazırlık çalışmalarından sonra, arazide tesbit edilen ve uygun olması muhtemel sahalarda, gözlemsel olarak yapılan değerlendirmeden sonra, bu sahalardan karot numune ve/veya blok numune olarak alınan numuneler üzerinde gerekli laboratuvar deneylerinin yapılmasıyla yürütülür.
Kaya malzeme numuneleri üzerinde başlıca aşağıdaki laboratuvar deneyleri yapılmaktadır.
-
Petrografik analiz,*
-
Birim hacim ağırlık,
-
Özgül ağırlık,
-
Su emme yüzdesi,
-
Porozite,
-
Tek eksenli basınç dayanımı,
-
Üç eksenli basınç dayanımı,
-
Kohezyon
-
İçsel sürtünme açısı
-
-
Don sonu basınç dayanımı,*
-
Sodyum Sülfat(Na2SO4) don kaybı yüzdesi,*
-
Los Angelos aşınma kaybı yüzdesi,*
-
100 devirde
-
500 devirde
-
Çalışılan proje için gerekli olan malzemelerin laboratuvar sonuçlarının alınmasından sonra, rapor yazım aşamasına geçilir. Rapor kapsamında; malzeme sahaları ve bu sahalardaki malzemeler hakkında elde edilen bilgiler ve malzemelerin kullanımı ile ilgili öneriler çeşitli başlıklar altında verilir. Rapor ekinde ise; malzeme sahaları, araştırma çukurları ve numune alınan noktaların işaretlendiği yer bulduru haritası ile bu sahalardaki malzeme sahalarının malzeme niteliği, yapıya uzaklığı, yol durumu, arazi kullanım türü(bahçe, tarla, mera,vb.), yeraltı suyu derinliği gibi bilgiler verilir.
Mühendislik Hizmetleri Normları
• BARAJ VE HES YERLERİ JEOLOJİK İSTİKŞAFI (NORM NO EİE-041)
• GEÇİRİMLİ MALZEME ARAŞTIRMA VE TANIMLAMA NORMU (NORM NO EİE-042)
• GEÇİRİMSİZ MALZEME ARAŞTIRMA VE TANIMLAMA NORMU (NORM NO EİE-043)
• KAYA MALZEME ARAŞTIRMA VE TANIMLAMA NORMU (NORM NO EİE-044)
• İSTİKŞAF RAPORU HAZIRLAMA NORMU (NORM NO EİE-045)
• MALZEME ARAŞTIRMALARI RAPORU (NORM NO EİE-046)
• YERALTI SU SEVİYESİNİN BELİRLENMESİ (NORM NO EİE-047)
• LUGEON BASINÇLI SU DENEYİ (NORM NO:EİE-48)
• SABİT SEVİYELİ SIZMA DENEYİ (NORM NO:EİE-49)
• KAROTLARIN TANIMLANMASI VE SONDAJ KUYU LOGLARININ HAZIRLANMASI (NORM NO:EİE-50)
• SONDAJ, GALERİ, MALZEME ALANI, ARAŞTIRMA ÇUKURU ve NUMUNELERİN NUMARALANDIRILMASI (NORM NO:EİE-51)
• SONDAJ JURNALİ (NORM NO:EİE-52)
• KAROT VE MOSTRALARDAN PETROGRAFİK VE PALEONTOLOJİK TAYİNİ İÇİN NUMUNE ALINMASI (NORM NO:EİE-53)
• GALERİNİN JEOLOJİ KESİTİNİN ÇIKARILMASI (NORM NO:EİE-54)
• KAROT FOTOĞRAFLARININ ÇEKİLMESİ (NORM NO:EİE-55)
• KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK AMAÇLARI İÇİN TANIMLANMASI (NORM NO:EİE-56)
• MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ HARİTA VE KESİTLERİNDE KULLANILAN SİMGELER (NORM NO:EİE-57)
• YAMAÇ HAREKETLERİNİN TİPLERİ ve GELİŞME ŞEKİLLERİNİN BELİRLENMESİ (NORM NO:EİE-58)
• MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ HARİTALARI (NORM NO:EİE-60)
• MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ KESİTLERİ (NORM NO:EİE-61)
• MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ RAPORU (NORM NO:EİE-62)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE ZEMİN ARAŞTIRMALARI VE ZEMİN DİNAMİK PARAMETRELERİNİN HESAPLANMASI ( NORM NO . EİE-063)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE DÜŞEY ELEKTRİK SONDAJ TEKNİĞİ (NORM NO. EİE-064)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE SİSMİK KIRILMA YÖNTEMİ (NORM NO. EİE-065)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE KARŞIT KUYU (CROSS-HOLE) DENEYLERİ (NORM NO. EİE-066)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE “DOWN-HOLE” VE “UPHOLE DENEYLERİ (NORM NO. EİE-067)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE KARAYOLU, OTOYOL VE DEMİRYOLU GÜZERGAHI ARAŞTIRMALARI (NORM NO: EİE-068)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE TÜNEL VE METRO GÜZERGAHI ARAŞTIRMALARI (NORM NO: EİE-069)
• KAYA KALİTESİNİN ARAŞTIRMA GALERİLERİ İÇERİSİNDE VE GALERİLER ARASINDA UYGULANAN MİKRO – SİSMİK YÖNTEMLE YERİNDE TAYİNİ (NORM NO: EİE-070)
• MASUDA YÖNTEMİ İLE İKİ TABAKALI ORTAMLARDA TABAKA HIZLARI VE TEMEL KAYA DERİNLİĞİNİN TAYİNİ (NORM NO: EİE-071)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE HEYELAN ARAŞTIRMALARI (NORM NO: EİE-072)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE TOPRAKLAMA ETÜDÜ ( NORM NO: EİE-073)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE MALZEME SAHALARI ARAŞTIRMALARI (NORM NO: EİE-074)
• JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİNDE YATAY PROFİL TEKNİĞİ (NORM NO: EİE-075)
• ZEMİNLERİN SÖKÜLEBİLİRLİK DÜZEYLERİNİN SİSMİK YÖNTEMLERLE YERİNDE TAYİNİ (NORM NO: EİE-078)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE DEPREMSELLİK ÇALIŞMALARI (NORM NO: EİE-079)
• MÜHENDİSLİK JEOFİZİĞİNDE ENJEKSİYON DENETİM ARAŞTIRMASI (NORM NO: EİE-080)
• ULTRASONİK YÖNTEMLE KAROT NUMUNELERİNİN BOYUNA VE ENİNE ELASTİK DALGA HIZLARININ ÖLÇÜLMESİ VE DİNAMİK ELASTİK PARAMETRELERİN HESAPLANMASI (NORM NO: EİE-081)
• JEOFİZİK ETÜT RAPORLARI NORMU (NORM NO: EİE-082)
• SONDAJ DONANIMI SONDAJ MAKİNALARI VE ÖZELLİKLERİ (NORM NO:EİE-83)
• SONDAJ DONANIMI POMPA ÜNİTELERİ VE ÖZELLİKLERİ (NORM NO:EİE-84)
• SONDAJ DONANIMI ELMASLI KAROT ALMAZ MATKAPLARI ELMASLI KAROT MATKAPLARI (NORM NO:EİE-85)
• SONDAJ DONANIMI VİDYE KRONLAR (MATKAPLAR) (NORM NO:EİE-86)
• SONDAJ DONANIMI DÖNER YATAKLI VE KANATLI MATKAPLAR (NORM NO:EİE-87)
• SONDAJ DONANIMI ELMASLI PORTKRONLAR (NORM NO:EİE-88)
• SONDAJ DONANIMI KAROTİYERLER (NORM NO:EİE-89)
• SONDAJ DONANIMI TİJLER (NORM NO:EİE-90)
• SONDAJ DONANIMI MUHAFAZA BORULARI (NORM NO:EİE-91)
• SONDAJ DONANIMI ÇAKMA BORULARI (NORM NO:EİE-92)
• SONDAJ DONANIMI TİJ VE MUHAFAZA BORUSU FRENLERİ (NORM NO:EİE-93)
• KOMPRESÖRLER (NORM NO:EİE-94)
• KAYA DELME TABANCALARI (NORM NO:EİE-95)
• KAYA DELME MATKAPLARI (NORM NO:EİE-96)
• ASPİRATÖRLER (NORM NO:EİE-97)
• ZEMİNLERİN LİKİT LİMİT, PLASTİK LİMİT ÖLÇÜMÜ, VE PLASTİSİTE İNDİSİNİN BULUNMASI (NORM NO:EİE-098)
• ZEMİNLERİN BÜZÜLME DENEYİ (NORM NO:EİE-099)
• ZEMİNLERDE TANE BOYU DAĞILIMI ANALİZİ NORMU A (ELEK ANALİZİ, ISLAK KURU YÖNTEM) (NORM NO. EİE-100)
• ZEMİNLERDE TANE BOYU DAĞILIMI NORMU B (HİDROMETRİK ANALİZ) (NORM NO. EİE-101)
• ZEMİNLERDE SU İÇERİĞİNİN TAYİNİ (NORM NO. EİE-102)
• ZEMİN TANELERİNİN ÖZGÜL AĞIRLIĞININ TAYİNİ (NORM NO. EİE-103)
• ZEMİNLERDE GEÇİRİMLİLİĞİN (SABİT VE DÜŞEN SEVİYELİ) TAYİNİ (NORM NO. EİE-104)
• KOHEZYONLU ZEMİNLERDE TEK EKSENLİ BASINÇ DAYANIMLARININ TAYİNİ (NORM NO. EİE-105)
• ZEMİNLERDE TEK EKSENLİ KONSOLİDASYON DENEYİ (NORM NO. EİE-106)
• ZEMİNLERDE SIKIŞTIRMA (KOMPAKSİYON) DENEYİ (NORM NO. EİE-107)
• KONSOLİDASYONLU DRENAJLI KESME DENEYİ (NORM NO. EİE-108)
• LABORATUVAR KANATLI KESİCİ DENEYİ (NORM NO. EİE-109)
• SLAKE DAYANIKLILIK İNDEKSİ TAYİN NORMU (NORM NO. EİE-110)
• KAYALARDA (BULK) ÖZGÜL AĞIRLIK VE SU EMME DENEYLERİ (NORM NO. EİE-111)
• KAYALARDA TEK EKSENLİ BASMA DAYANIMI TAYİNİ (NORM NO. EİE-112)
• KAYALARDA ÜÇ EKSENLİ BASMA DAYANIMLARININ TAYİNİ (NORM NO. EİE-113)
• KAYAÇLARDA ELASTİSİTE MODÜLÜNÜN VE POİSSON ORANININ TEK EKSENLİ BASMA DAYANIMI İLE BELİRLENMESİ (NORM NO. EİE-114)
• KAYALARDA AŞINMA DİRENCİ (LOS ANGELES) DENEYİ (NORM NO. EİE-115)
• ZEMİNİN KURU BİRİM AĞIRLIĞININ YERİNDE ÖLÇÜMÜ (NORM NO. EİE-116)
• STANDART PENETRASYON DENEYİ (SPT) (NORM NO. EİE-117)
• BOZULMAMIŞ NUMUNE ALIMI (NORM NO. EİE-118)
• KONİ PENETRASYON DENEYİ (NORM NO. EİE-119)
• NOKTA YÜK DAYANIM DENEYİ (NORM NO. EİE-120)
Kaya-Zemin Mekaniği Deneyleri
| Kaya-zemin mekaniği deneyleri; baraj ve HES projelerinin istikşaf, master plan, fizibilite aşamalarında büyük mühendislik yapılarının projelendirilmesine yönelik olarak arazide (yerinde) ve laboratuvarda gerçekleştirilen deneysel çalışmalar, proje hesaplamalarında gerekli mühendislik parametrelerinin elde edilmesi için yapılır. | |
| Bu çerçevede, laboratuvarda ve arazide (yerinde ) gerçekleştirilen kaya ve zemin mekaniği deneylerinin başlıcaları şunlardır: | |
|
LABORATUVAR DENEYLERİ A – Kaya Mekaniği Deneyleri
B – Zemin Mekaniği Deneyleri
|
|
Jeolojik-Jeoteknik Araştırmalar
Mühendislik jeolojisi araştırmaları, akarsu havzalarının hidroelektrik potansiyelinin değerlendirilmesi amacıyla ön inceleme (istikşaf) aşamasında yapılan çalışmalardan sonra seçilen baraj, santral ve diğer mühendislik yapılarının yer alacağı alan ve dolayının ayrıntılı jeolojik ve jeoteknik araştırmalarını kapsar. Bu çerçevede değişik ölçekli mühendislik jeolojisi haritaları, sondaj kuyularının karot tanımlamaları, açılan galeri ve tünellerin jeolojik kesitleri ile tünel güzergahları boyunca kaya kütlesinin jeoteknik sınıflaması yapılır. Bunlara ek olarak baraj yeri ve çevresi ile göl alanındaki kayaçların geçirimliliği ve duraylılığı ile ilgili çalışmalar yapılır.Yapılan araştırmaların sonuçlarını değerlendirir ve bu çalışmalarla ilgili mühendislik jeolojisi raporunu hazırlar. Bütün bu çalışmalar istikşaf, master plan, yapılabilirlik aşamalarında yürütülmektedir.
|
|
|
|
EİE tarafından gerçekleştirilen galeri
çalışmalarından bir kesit. |
EİE tarafından gerçekleştirilen sondaj
çalışmalarından bir kesit. |
Baraj ve hidroelektrik santralların etüt ve projelendirilmesinde önemli çalışmalar yapan EİE, Keban, Hasan Uğurlu, Oymapınar, Aslantaş, Karakaya, Altınkaya, Sır ve Atatürk gibi büyük tesislerin mühendislik jeolojisi çalışmalarını yürütmüştür. Bugün işletilmekte olan hidroelektrik santralların enerji üretim değeri olarak %85'inin mühendislik jeolojisi hizmetlerine katkıda bulunmuştur. Halen inşa halindeki HES'ler tarafından üretilecek enerjinin %45'i EİE'ce projelendirilmiştir.
Büyük kapasiteli HES projelerinin yanı sıra, akarsularımızın bugüne kadar incelenememiş kısımlarının araştırılarak enerji üretimi bakımından değerlendirilmesi ve ülkemiz hidroelektrik potansiyelinin daha da artırılması maksadıyla küçük akarsular üzerindeki (küçük hidroelektrik santral projeleri-KHES) proje çalışmalarına bağlı olarak jeoteknik hizmetler EİE'ce sürdürülmektedir.
EİE projelerine ait 4628 sayılı kanuna tabi olarak özel sektör tarafından hazırlanan fizibilite raporlarının jeoloji-jeoteknik ile ilgili bölümlerinin incelenmesi ve görüş bildirilmesi yapılmaktadır.
|
|
|
|
EİE sondajlı araştırma kamplarından bir görünüm.
|
|
EİE'de yapılan jeolojik - jeoteknik çalışmalardan bazı örnekler:
|
Şekilleri daha büyük izlemek için üzerlerine tıklatın!
|
|
|
Şev Stabilitesi Çalışmaları
|
|
|
Jeolojik-Jeoteknik
Haritalama Çalışmaları |
Baraj Yeri Mühendislik Jeolojisi Kesiti
|
|
Kuyu Logu
|
Sondajlarda alınan karotlarlardan
bir görünüm |
-
Kuyu Tanımlamaları İçin Bazı Bilgiler
JEOLOJİK-JEOTEKNİK ÇALIŞMALARDA
70 YILA YAKIN
BİRİKİM VE DENEYİMLE
MÜHENDİSLİK YAPISI TEMEL ARAŞTIRMALARINDA
UZMAN KURULUŞ











